Taha Akyol-Osmanlıya Bakmak

Published on April 2024 | Categories: Documents | Downloads: 1 | Comments: 0 | Views: 129
of 2
Download PDF   Embed   Report

Comments

Content

 

Milliyet İnternet haber, finans, spor, astroloji, sağ sa ğlık, hava durumu, sinema, televizyon, televizyon,... ... 1/2 ページ

4 Ocak 2011, Salı

 

Taha Akyol

Osmanl ı’ya bakmak TAR İH kavgamız sürüyor! Raymond Aron’un deyimiyle “devrim geçiren toplumlar”da tarih de büyük kavgalara konu oluyor bir süre... Fransız devriminin tarihini muhafazakâr Pierre Gaxotte’tan, devrimci Albert Soboul’dan veya ‘revizyonist’ François Furet’den okuduğ okuduğunuzda üç defa gözlük değ değiştirmi tirmişş gibi olursunuz! Benim tercihim ‘revizyonist’ denilen yeni tarihçilerdir. Ama üç ayr ı gözlükten okumak karmaş karmaşık realiteye üç açıdan bakmak gibi bir ufuk geniş genişliğ liği de kazandır ır. Bunlar ı niye yazıyorum? Dünkü “Osmanlı’da Türkçe” konulu yazım üzerine aldığım ateşşli alk ışlar ve öfkeli tepkiler için yaz ıyorum. ate Osmanlı medeniyetinde Türk kültürünün hâkim karakterine dikkat çekmemin alk ışlanmasını anlıyorum... Ama “Osmanlı Türk düş düşmanıydı, Anadolu’da Türkleri kesti, gericiydi” falan gibi sözlerle gösterilen ‘ulusalcı’ tepkileri anlamıyorum. Onun için birkaç metodolojik not düş düşmek isterim. Tarihin dip dalgaları 

- Osmanlı’da özellikle 16. yüzyılda görülen Türkmen isyanlar ını ve şiddetle  bastır ılmalar ını ‘Türk düş düşmanlığı’ veya ‘mezhep çatışması’ gibi görmek yanlıştır. Bu olaylar ın temelindeki dip dalgalar ından biri 16. yüzyılda bütün Akdeniz’de görülen nüfus patlaması ve Anadolu’daki toprak yetersizliğ yetersizliğidir. Öbürü, yerleş yerleşik medeniyet kurumlaş kurumlaşması sürecinde ortaya çıkan yerleş yerleşik-göçebe veya merkez-kenar çatışmasıdır. Nitekim Şah İsmail’in devleti de göçer Türkmen aş a şiretlerine çok sert, hatta Osmanlı’dan daha sert davranmıştı. - Devş Devşirme sistemi ‘Türklüğ ‘Türklüğe ihanet’ gibi ‘modern’ bir kavramla izah edilemez. Devşşirme sistemi, çatışkan aş Dev aşiret yapılar ının üstünde, yerleş yerleşik ve otoriter bir devlet kurumlaşşmasının aracıdır. Fatih bu devlet yapısını kurmasaydı, Osmanlı’nın ömrü kurumla Selçuklu’dan uzun olamazdı. - Devş Devşirme sistemi Osmanlı’da kültürel Türkleş Türkleşme, Safeviler’de ise Farslaş Farslaşma olarak geliş gelişti. O yüzden iki ülkenin eğ eğitim ve hukuk dilleriyle 20. yüzyıldaki sonuçlar ı da çok farklı oldu. - Avrupa’da ise, dah dahaa Osma Osmanl nlı’nın kuruluş kuruluşundan 6-7 yüzyıl önce göçebe aş aşiret yapılar ı ve kavimler göçü sona ermiş ermiş, yerleş yerleşik feodalite medeniyeti oluş oluşmaya  başşlamıştı; k ıtanın fevkalade verimli coğ  ba coğrafyası sayesinde... Avrupa’da “ulus”lar ın erken oluş oluşmasının sebeplerinden biri budur; “Osmanlı ümmetçili  ümmetçiliğği” ve “İ “İslam’ın Türkleri uyuş uyuşturması” değ değil... Tarihe yeniden bakmak 

Cumhuriyet tarihçiliğ tarihçiliği tarihin bu tür sosyolojik faktörlerini dikkate almadı. Prof. Zafer Toprak’ın “sosyolojiden antropolojiye” yazısında belirttiğ belirttiği gibi, Cumhuriyet’i kuranlar tarihi antropolojik faktörlerle izaha çal ıştı. Zafer Hoca’nın Toplumsal Tarih’in son sayısında çıkan yazısını mutlaka okuyunuz. Antropolojik anlayış laik Cumhuriyet’e Osmanlı asırlar ını “kozmopolit” ve “ümmetçi” diye suçlama imkânı veriyordu; bu bak ımdan ‘pratik’ti. Ama bilimsel olmadığı gibi Cumhuriyet’in modernleş modernleşme projesi için antropoloji sağ sağlıklı bir temel

 

http://www.milliyet.com.tr/Yazar.aspx?aType=YazarDetayPrint&ArticleID=133 http://www.milliyet.com.tr/Yazar.aspx?aType=Ya zarDetayPrint&ArticleID=1334453 4453 2011/01/24 Milliyet İnternet haber, finans, spor, astroloji, sağ sa ğlık, hava durumu, sinema, televizyon, televizyon,... ... 2/2 ページ

İşte İşte bak ın, artık geleceğ geleceğimizin temellerinden bahsetmek gerektiğ gerektiğind indee “bi “binn yıllık tarih” diyoruz! Dün ‘ümmet dönemi’ diye suçlanan bin yıllık tarih! Artık bizde de akademik tarihçilik geliş geliştikçe ‘revizyonist tarihçilik’ de geliş gelişiyor. Onun için Halil İnalcık, İlber Ortaylı, Ahmet Yaş Yaşar Ocak, Cemal Kafadar gibi tarihçileri okuyalım diye yazmıştım dün.

Sponsor Documents

Or use your account on DocShare.tips

Hide

Forgot your password?

Or register your new account on DocShare.tips

Hide

Lost your password? Please enter your email address. You will receive a link to create a new password.

Back to log-in

Close